RELACJE, POŁĄCZENIA TABOR

Ruch pociągów zdawczych na trasach Śląska Cieszyńskiego Radosław Kazimierowicz

Pociąg zdawczy to jedna z kategorii pociągów towarowych. Jest to swego rodzaju pociąg pierwszego kontaktu w relacji pomiędzy zleceniodawcą bądź odbiorcą transportowanego ładunku a przewoźnikiem, realizującym swą usługę. Takie pociągi można spotkać zarówno po polskiej, jak i przede wszystkim po czeskiej stronie Śląska Cieszyńskiego. Dlaczego „przede wszystkim”? Dlatego, że z obserwacji Autora regularność kursów w Polsce i Republice Czeskiej różni się znacząco. Ruch w naszym kraju odbywa się zazwyczaj według indywidualnego rozkładu jazdy i wiąże się z aktualnymi potrzebami zamawiającego. Z kolei szereg pociągów zdawczych naszych sąsiadów zawiera się w rocznym rozkładzie jazdy pociągów. W tenże rozkład są także wpisane kursy wykonywane według potrzeb i są one oznaczane skrótem „pp” - podle potřeby.

Typowym przykładem pociągów zdawczych w polskich stronach są wszelkie kursy między stacją Zabrzeg Czarnolesie a stacjami Czechowice Dziedzice, Bielsko-Biała Główna, Skoczów. Realizowane są także przewozy do Cieszyna oraz kursy poza granice Śląska Cieszyńskiego - do Pszczyny, Kobióra czy Tychów. Dominującą maszyną obsługującą ową kategorię jest lokomotywa serii 6D, bądź jej zmodernizowana następczyni 6Dg. Noszą one w swoim zakładzie pracy, jakim jest PKP Cargo, oznaczenie SM42. Tymi pociągami przewozi się zazwyczaj węgiel kamienny w różnej postaci, drewno lub złom.

Widok pociągów zdawczych na czeskich trasach Śląska Cieszyńskiego jest codziennością. I to właśnie na ruchu tychże lokalnych połączeń towarowych skupi się Autor tego artykułu. Wynikiem prowadzonych od około 2011 roku obserwacji Autora stwierdzono, iż na przestrzeni lat nie zachodziły znaczące zmiany w terminach czy też godzinach kursowania „manipulačních vlaků”. Źródłem danych oprócz doświadczeń i informacji własnych będzie także roczny rozkład jazdy pociągów 2015/2016 dla linii wymienionego regionu.

Nieprzerwane kursy prowadzi się między stacją towarową w Czeskim Cieszynie a stacją Třinec (Trzyniec) bądź sąsiadującą z nią stacją Třinec kol. TŽ (wewnątrzzakładowa stacja towarowa trzynieckiej huty). Są to pociągi o dość krótkiej relacji, które wedle dokumentacji są prowadzone elektrowozami serii 181 (oczywiście może się zdarzyć odstępstwo od tej reguły, jak choćby pojawienie się lokomotywy spalinowej). W przypadku, kiedy pociągi kierują się na drugą z wymienionych wyżej trzynieckich stacji, wybierają one trasę odbiegającą od okolic przystanku Třinec-Konská (Trzyniec-Końska), będącego niegdyś posterunkiem odgałęźnym, a obecnie posterunkiem wchodzącym w zakres stacji Třinec (Trzyniec). Pociągi zdawcze kursujące na tej trasie są rozpisane w różnych godzinach w ciągu doby. Na godziny kursowania należy patrzeć z przymrużeniem oka, jako że wiele zależy od aktualnego zapotrzebowania na przewozy bądź dostępność taboru trakcyjnego. Stosunkowo regularnie wykonywane kursy to pociągi pomiędzy Piotrowicami koło Karwiny a Trzyńcem. Są to przede wszystkim przewozy surowców dla zakładów hutniczych i zwroty próżnych wagonów bądź transport wyrobów wywodzących się z przemysłu ciężkiego.

Wagony przyprowadzane z Trzyńca do Piotrowic z reguły wchodzą w skład pociągu zdawczego do Ostrawy, przy czym z reguły nie zmienia się tutaj lokomotywy pomiędzy tymi pociągami (obsługę stanowi ten sam elektrowóz). Realizowane są jednocześnie połączenia w relacji Ostrava hl.n. - Petrovice u Karviné. Jeżeli podjęto już tematykę rejonu Trzyńca, to warto nadmienić także o pociągach do Nawsia. Chodzi o nadawane w tamtejszej stacji drewno, przeładowywane z samochodów ciężarowych na wagony w obrębie rampy, w pobliżu przebiegu drogi nr 474. W tym przypadku kursy wykonuje lokomotywa, która odbywa służbę przy przetaczaniu wagonów w Trzyńcu. Plan rozkładu jazdy tego połączenia względem poprzednich edycji rozkładowych „wypadł” z dokumentacji. Najwyraźniej z powodu rzadkich kursów nie został on ponownie wpisany jako stałoplanowy pociąg i na szlakach pojawia się na indywidualne zamówienie. W poprzednich latach jazdy odbywały się w godzinach przedpołudniowych.

Tabela 1. Ruch pociągów zdawczych między Ostrawą a Trzyńcem
Numer pociągu Odjazd ze stacji początkowej Przyjazd do stacji docelowej Dodatkowe uwagi
80224 Třinec 10:40 Petrovice u Karviné 12:46 Przejście na pociąg 80226
80225 Ostrava hl.n. 15:02 Petrovice u Karviné 18:29 Przejście na pociąg 80227
80226 Petrovice u Karviné 14:01 Ostrava hl.n. 16:38
80227 Petrovice u Karviné 19:30 Třinec 20:55

Stacja Louky nad Olší jest kojarzona głównie z dostarczaniem składów z urobkiem z sieci kopalnianych bocznic AWT. Działa tu jednak nie tylko przekazywanie wahadeł węglowych wszelakim przewoźnikom. Prowadzi się tutaj załadunek wagonów drewnem, wszak w pobliżu istnieje jedna z siedzib państwowego przedsiębiorstwa Lesy ČR. Autorowi trudno jednak określić, w skład których pociągów wchodzą te wagony.

Na bocznicę złomowiska w pobliżu dworca głównego w Karwinie zagląda pociąg zdawczy ze stacji Petrovice u Karviné. Podstawia się tu niewielką ilość węglarek pod załadunek złomu. Obsługę trakcyjną stanowi spalinowóz serii 731 (rzadko 742) - jest to z reguły lokomotywa, która pracuje w stacji w Piotrowicach przy przetaczaniu wagonów. Ta sama lokomotywa w razie potrzeby najprawdopodobniej przed podjęciem pracy przy powyższym pociągu udaje się na grupę torów dawnej stacji Karviná město (jest to obecnie obszar wchodzący w część stacji Petrovice u Karviné). Nie są to więc kursy z odpowiednim numerem w rozkładzie jazdy, a należy je traktować jako praca manewrowa. Można tu spotkać akcję odbierania składów przez lokomotywę manewrową. Pociągi zestawione są z wagonów krytych i/bądź węglarek. Zauważalny jest dość regularny ruch przesyłek pomiędzy walcownią w sąsiedztwie stacji Lískovec u Frýdku a tutejszymi zakładami ArcelorMittal Tubular Products Karviná a.s. do których prowadzi odgałęzienie na sieć torów bocznicowych wewnątrz zakładu. Istnieje tu także bocznica firmy Kovona System a.s.

Tabela 2. Służba lokomotywy pracującej w stacji Petrovice u Karviné przy obsłudze lokalnych kursów pociągów zdawczych
Numer pociągu Odjazd ze stacji początkowej Przyjazd do stacji docelowej
80421 Petrovice u Karviné 9:21 Karviná hl.n. 9:37
80420 Karviná hl.n. 10:15 Petrovice u Karviné 10:30

Ruch zdawczy na linii 321 wiąże się z pociągami kursującymi między Ostrawą a Hawierzowem. Kursy do Hawierzowa są związane z obsługą terminala kontenerowego w Szonowie. Z reguły obsługują je lokomotywy serii 731, które dodatkowo w razie potrzeby wykonują manewry z tymi składami w hawierzowskiej stacji. Pory kursów są „rozsiane” w ciągu doby.

Ruch towarowy na linii 322 dotyczy w głównej mierze zachodniego fragmentu trasy. Rzadko i raczej nieregularnie prowadzi się jazdy cystern do zakładów browaru Radegast we wsi Nošovice, do których biegnie bocznica odgałęziająca się od stacji w Dobrej. Spotykanymi przesyłkami są wagony z drewnem ładowanym w stacjach Hnojník i Dobrá u Frýdku-Místku. Z obserwacji własnych autora wynika, że kursy odbywają się w trakcie pozostawienia składu kursującego po trasie 323 pociągu zdawczego Mn 80053 we Frydku-Mistku, a na czas tegoż postoju lokomotywa wykonuje w razie potrzeby kursy na linii w kierunku wspomnianych wyżej stacji. Regularna praca przewozowa jest charakterystyczna dla noszowickiej strefy przemysłowej, gdzie zlokalizowane są zakłady marki Hyundai. Chodzi tu przede wszystkim o dowóz wagonów krytych z potrzebnymi surowcami/półproduktami oraz próżne autolawety pod załadunek wyrobów gotowych. Ładowne składy z samochodami są jednak często zupełnie inną kategorią, bowiem są to towarowe pociągi ekspresowe. Ruch na bocznicę magazynów rezerw strategicznych „Godula” w Gnojniku o ile istnieje, jest szczątkowy i zależy zapewne od zapotrzebowania związanego z klęskami pogodowymi i innymi niepożądanymi zdarzeniami w regionie czy kraju. Lokomotywami najczęściej wykonującymi służby w ciągu linii 322 jest seria 742.

Jazdy omawianych pociągów w ciągu linii 323 są równie stałym elementem, co kursy pociągów osobowych. Tyczy się to w szczególności odcinka do stacji Frýdek-Místek, rzadziej do Frydlantu nad Ostrawicą, a najrzadziej do Frensztatu pod Radhoszczem. Według obserwacji i informacji własnych Autora najczęściej nadawanymi towarami są:
- drewno (przede wszystkim Frydek-Mistek, Frydlant nad Ostravici, rzadziej Baška, + jazdy wagonów z drewnem nadawanych ze stacji położonych w ciągu linii 322)
- złom (Lískovec u Frýdku)
- ładunki związane z przemysłem metalurgicznym (także Lískovec u Frýdku)
- komponenty dla przemysłu elektromaszynowego (chodzi tu o zakłady firmy Siemens we Frensztacie pod Radhoszczem, ładunki przesyłane w kontenerach)

Tabela 3. Rozkład jazdy wybranych pociągów zdawczych kursujących liniami 322 oraz 323
Numer pociągu Odjazd ze stacji początkowej Przyjazd do stacji docelowej
80040 Ostrava-Kunčice 4:48 Dobrá u F-M kolej 90 6:02
80042 Ostrava-Kunčice 9:48 Dobrá u F-M kolej 90 10:32
80044 Ostrava-Kunčice 16:26 Dobrá u F-M kolej 90 17:32
80050 Ostrava-Kunčice 4:06 Frenštát p.Radhoštěm 8:49
80051 Frýdek-Místek 9:52 Ostrava báňské n.VOK 12:13
80053 Frenštát p.Radhoštěm 10:15 Ostrava báňské n.VOK 16:00
80061 Dobrá u F-M kolej 90 7:47 Ostrava báňské n.VOK 9:00
80063 Dobrá u F-M kolej 90 14:47 Ostrava-Kunčice 16:10
80065 Dobrá u F-M kolej 90 19:47 Ostrava-Kunčice 20:40

Autor zaobserwował, że przykładem regularnie pojawiającego się na szlakach regionu pociągiem zdawczym, „trzymającym się” pór rozkładowych jest wymieniony wcześniej pociąg Mn 80053, a zasadniczo para 80050/80053. Mimo że rozkład mówi, iż pociąg kończy/zaczyna bieg we Frensztacie pod Radhoszczem, rzeczywistość jest nieco inna. W teorii pociąg pomiędzy Frydkiem-Mistkiem a tymże górskim miasteczkiem kursuje w poniedziałki, środy i piątki, w rzeczywistości może jedynie w któryś z tych dni, a nawet w ogóle nie odbyć kursu. Wszystko to na zasadzie potrzeb miejscowych zakładów Siemens. Pociągu można za to z większą dozą prawdopodobieństwa spodziewać się na kursie do/ze stacji we Frydlandzie nad Ostrawicą. Autor zaryzykuje stwierdzenie, iż pojawienie się pociągu między Ostrawą a Frydkiem-Mistkiem jest pewniakiem. Stosunkowo długi, bo liczący aż 154 minuty postój w stacji Lískovec u Frýdku wynika z konieczności wykonania manewrów, w czasie których doczepia się wagony z przesyłkami z tutejszej walcowni, a następnie wykonywana jest praca na bocznicy prowadzącej na tereny przemysłowe w Świadnowie (cz. Sviadnov). Odbywa się tam regularne podstawianie i odbieranie wagonów z terenu złomowiska. Lokomotywa po dotarciu z powrotem do stacji oczekuje na wolny „slot”, by móc podążać dalej do Ostrawy. Oczekiwanie wynika z pory, w jakiej pociąg miałby znaleźć się na dalszym szlaku - są to bowiem godziny szczytu, w których prowadzony jest wzmożony ruch pociągów osobowych.

"Zdawki" z dość dużą regularnością w stosunku do pór w rozkładzie jazdy odbywają kursy między Ostrawą a zakładami Biocel Paskov. Owe zakłady są wielką fabryką celulozy. Zaglądają tutaj przeważnie lokomotywy serii 771 bądź 742. Zdarzają się także kursy z udziałem lokomotyw serii 753.7 na służbie przy pociągach zdawczych, jak i wyższych kategoriach.

Tabela 4. Pociągi zdawcze obsługujące fabrykę celulozy Biocel Paskov
Numer pociągu Odjazd ze stacji początkowej Przyjazd do stacji docelowej
80030 Ostrava báňské n.VOK 5:40 BIOCEL Paskov závod 6:30
80031 BIOCEL Paskov závod 8:42 Ostrava báňské n.VOK 9:37
80032 Ostrava báňské n.VOK 11:40 BIOCEL Paskov závod 12:47
80033 BIOCEL Paskov závod 14:32 Ostrava báňské n.VOK 15:50
80034 Ostrava báňské n.VOK 16:37 BIOCEL Paskov závod 17:16
80035 BIOCEL Paskov závod 17:44 Ostrava báňské n.VOK 18:20

Istnieje szereg połączeń zdawczych między Ostrawą a stacją na terenie kopalni Zakładu Górniczego nr 3. Mowa tutaj o kursach między stacją Ostrava-Kunčice a stacją Paskov (AWT), gdzie mieści się terminal kontenerowy. Według rozkładu jazdy na tych pociągach dominuje seria 740, a więc lokomotywy przewoźnika Advanced World Transport. Trudno tu jednak odnieść się do praktyki stosowania pór rozkładowych. Szereg pociągów jeździ według aktualnych potrzeb.

Opublikowano 8 maja 2016 roku
Copyright © Koleje Śląska Cieszyńskiego 2007-
W górę strony